Pielęgnacja twarzy i ciała u kobiet nie jest prostą sprawą. Dostęp do niezliczonej ilości kosmetyków pielęgnacyjnych celujących w konkretne problemy, dostęp do usług kosmetyczek oraz dermatologów nie sprawia, że każda kobieta będzie super zadbana i wypielęgnowana. Dlaczego?

Pielęgnacja skóry – jak zadbać o twarz i ciało?

My kobiety nie mamy łatwego życia. Nie wystarczy kupić krem do twarzy i ewentualnie balsam do ciała, aby mieć poczucie, że nasza codzienna pielęgnacja jest 100%. Ze wszystkich stron atakują nas hasła reklamowe, tytuły artykułów:

  • jak dbać o twarz?
  • jak zadbać o cerę?
  • jak nawilżyć skórę pod oczami domowe sposoby?
  • jak zlikwidować przebarwienia na twarzy domowymi sposobami?
  • jak nawilżyć skórę głowy domowe sposoby?
  • sposoby na pielęgnacje dłoni?
  • jak pielęgnować stopy?

Można dostać zawrotu głowy, a potem patrzymy w kosmetyczkę, następnie w lustro i robimy rachunek sumienia i wyszukujemy w sieci:

  • pielęgnacja włosów przesuszonych
  • pielęgnacja cery po 30 roku życia i tłustej
  • pielęgnacja skóry oczu
  • pielęgnacja skóry ciała 
  • jak ujędrnić skórę na brzuchu, pośladkach i udach
  • pielęgnacja skóry dłoni
  • pielęgnacja stóp

Oczywiście tego typu haseł zapewne jest więcej, a odpowiedzi miliony. J w takim razie tak naprawdę zadbać o to wszystko, aby mieć poczucie, że moje zabiegi pielęgnacyjne w domu przynoszą zamierzony efekt? Komplement od męża, czy raczej od kolegi z pracy? Miłe słowo od przyjaciółki czy siostry? Na pewno ważne jest nasze samopoczucie! Podczas regularnych zabiegów pielęgnacyjnych w domu odprężamy skórę, napięte mięśnie i dostarczamy niezbędnych składników odżywczych.

Pielęgnacja skóry w gabinecie kosmetycznym czy w domu?

Nie oszukujmy się, regularne i kompleksowe zabiegi w salonach kosmetycznych przynoszą spektakularne efekty, ale także spektakularne spustoszenia w portfelu. Oczywiście warto kilka razy w roku wybrać się do kosmetyczki na mikrodermabrazję czy mezoterapię igłową, gdyż takich zabiegów nie przeprowadzimy w domu. Niestety nie każdą z nas stać na taki luksus. Jednak prawie każdą z nas stać na luksus domowego spa w naszej łazience, nawet tej najmniejszej. Maseczki z glinki, kwasy, peelingi można wykonać z powodzeniem w domu. Jedyna zasada – musisz wiedzieć jak!  Oczywiście w pielęgnacji najważniejsza jest częstotliwość z jaką dopieszczamy skórę twarzy, dłoni czy stóp.

Zasady pielęgnacji skóry

W dalszej części artykułu znajdziesz informacje na temat:

  1. Pielęgnacji włosów
  2. Pielęgnacji cery
  3. Pielęgnacji skóry wokół oczu
  4. Pielęgnacja ust
  5. Pielęgnacji dłoni
  6. Pielęgnacji stóp

Pielęgnacja włosów

Kluczem sukcesu pięknych i zdrowych włosów, bez względu na ich rodzaj czy długość, jest przede wszystkim odpowiednia pielęgnacja przy użyciu wysokiej jakości szamponów, odżywek, balsamów, olejków i maseczek znanych i renomowanych marek. Podstawowe i niezbędne kosmetyki do pielęgnacji włosów zawierają nie tylko szereg różnorodnych witamin i minerałów skutecznie wzmacniających strukturę włosa, ale również drogocenne proteiny,  ceramidy, emolienty, humektanty czy ekstrakty roślinne, które tworzą barierę ochronną przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi i delikatnie nawilżają włosy. Odżywki, balsamy oraz innowacyjne maseczki wnikają natomiast głęboko w strukturę włosa, regenerując i odżywiając włosy od wewnątrz, dzięki czemu stają się miękkie w dotyku i błyszczące.

Warto patrzeć na skład i wybierać te z krótkim i jak najbardziej naturalnym składem bez SLS.

Stylizacja włosów

Ogromny wpływ na kondycję i wygląd włosów posiada również umiejętne układanie włosów przy użyciu doskonałej jakości urządzeń do stylizacji różnorodnych fryzur. Odpowiednia pielęgnacja oraz umiejętna stylizacja włosów jak również regularne wizyty w profesjonalnym salonie fryzjerskim z pewnością pozwolą uzyskać zaskakujące efekty, a przede wszystkim przywrócić kobiecym włosom ich naturalne piękno i blask.

Pielęgnacja różnych rodzajów cery

 

Sposób codziennej pielęgnacji twarzy oraz wybór odpowiednich kosmetyków ma ogromny wpływ na kondycję i stan kobiecej skóry również w przyszłości. Wszystko natomiast zależy od indywidualnych cech skóry, które należy uwzględnić w trakcie mycia, oczyszczania, nawilżania czy natłuszczania twarzy.

Rodzaje cery

Prawidłowe rozpoznanie rodzaju własnej cery jest niezwykle istotne zwłaszcza dla kobiet, ponieważ umożliwia dostosowanie odpowiednich kosmetyków do podstawowej i niezbędnej codziennej pielęgnacji skóry twarzy. Każda bowiem cera zupełnie inaczej reaguje na poszczególne zabiegi, zaś niewłaściwy wybór środków takich jak krem, tonik czy żel może stać się przyczyną wielu nieprzyjemnych problemów skórnych, wymagających wizyty w gabinecie kosmetycznym lub dermatologicznym. Rodzaj cery uwarunkowany jest wieloma różnorodnymi czynnikami, do których należą między innymi: geny, płeć, wiek, klimat, rasa, stan zdrowia, dieta czy styl życia. Typ skóry twarzy można wprawdzie ocenić samodzielnie poprzez dokładną obserwację, w jaki sposób skóra zachowuje się po zastosowaniu wody z mydłem, ewentualnie po użyciu innych kosmetyków, ale zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest wizyta u doświadczonej kosmetyczki lub lekarza. Ocena skóry twarzy odbywa się na podstawie poziomu tłuszczu produkowanego przez gruczoły łojowe i wody wydzielanej przez gruczoły potowe.

Obecnie wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje cery oraz ich kombinacje:

  • normalna;
  • sucha;
  • tłusta;
  • mieszana.

Cera normalna

lekko zaróżowiona, gładka, jędrna i miękka w dotyku cera normalna, przypominająca z wyglądu skórę dziecka, niezwykle rzadko występuje u osób dorosłych. Dobrze odżywiona i nawilżona doskonale reaguje nie tylko na różnorodne czynniki atmosferyczne, ale również środki pielęgnacyjne. Gruczoły łojowe funkcjonują prawidłowo, dzięki czemu skóra nie świeci się, nie posiada rozszerzonych porów, zaskórników czy plam barwnikowych. Pielęgnacja cery normalnej ogranicza się zazwyczaj do systematycznego nawilżania, dotleniania, odświeżania oraz unikania kosmetyków o właściwościach regeneracyjnych, aby nie zaburzać jej prawidłowego funkcjonowania. Nie wolno również stosować środków silnie działających lub przesuszających skórę, ponieważ mogą podrażnić skórę. Doskonale sprawdzają się natomiast takie kosmetyki jak: łagodne mleczko, żel o neutralnym pH, maseczki nawilżające i odżywcze.

Cera sucha

Matowa, cienka cera sucha o jasnej barwie, stanowiąca zazwyczaj efekt niedoczynności gruczołów łojowych, jest niezwykle wrażliwa oraz podatna na różnorodne podrażnienia i działanie czynników zewnętrznych. Posiada niestety tendencję do łuszczenia się, szybkiego odwodnienia oraz starzenia się, stąd też pierwsze zmarszczki i bruzdy mogą pojawić się nawet u młodej osoby. W dotyku jest zazwyczaj szorstka i chropowata, a po oczyszczeniu i demakijażu również zaczerwieniona. Jednym z najważniejszych elementów codziennej pielęgnacji cery suchej jest przede wszystkim głębokie nawilżenie, odżywianie, dotlenienie oraz delikatne natłuszczenie. Kosmetyki przeznaczone do tego rodzaju skóry nie mogą zawierać w swoim składzie alkoholu, który podrażnia i jeszcze bardziej wysusza cerę. Należy również unikać mycia twarzy mydłem, wykonywania peelingów gruboziarnistych, palenia papierosów, spożywania nadmiernej ilości kawy, solarium, skrajnych temperatur, gorących kąpieli, a także suchego i gorącego powietrza.

Cera tłusta

Szarawa, ziemista cera tłusta z nadmierną produkcją sebum (łojotokiem), charakteryzuje się przede wszystkim połyskiem, świeceniem oraz obecnością rozszerzonych i widocznych porów. Zwykle występuje wprawdzie u osób w wieku dojrzewania, ale obecnie coraz częściej problem dotyka również osób dojrzałych (częściej mężczyzn niż kobiet). Cera tłusta znacznie później ulega procesom starzenia się, a przy tym jest odporna na działanie mydła, wody czy niekorzystnych warunków atmosferycznych i chemicznych. W codziennej pielęgnacji wymaga natomiast szczególnej troski i uwagi, a przede wszystkim regularnego oczyszczania. Głównym celem jest zmniejszenie grubości warstwy rogowej, regulacja wydzielania sebum przez gruczoły łojowe, zamykanie porów oraz poprawa ukrwienia skóry. Należy unikać środków pielęgnacyjnych o działaniu drażniącym i zaburzającym naturalną florę bakteryjną.

Cera mieszana

Cera mieszana posiada skłonności zarówno do przesuszenia jak i przetłuszczenia, stąd też należy do najtrudniejszych rodzajów cery. Obejmuje:

  • strefę tłustą (tzw. strefa T) – czoło, nos, broda;
  • strefę suchą – policzki, skronie, okolica oczodołów.

Podstawę pielęgnacji stanowi utrzymanie odpowiedniego poziomu lipidów w strefie suchej oraz przeciwdziałanie błyszczeniu się strefy T.  Niezbędne jest również stosowanie preparatów jednocześnie nawilżających i regulujących wydzielanie sebum. Doskonale natomiast sprawdzają się wysokiej jakości kosmetyki do skóry wrażliwej lub nowoczesne preparaty przeznaczone do oczyszczania i pielęgnacji cery mieszanej.

Dodatkowo wyróżnia się kilka podstawowych typów skóry, do których należy między innymi: cera naczynkowa, wrażliwa, odwodniona, trądzikowa, starzejąca się czy problematyczna z niedoskonałościami.

Krem na dzień – jakie powinien mieć właściwości?

krem do twarzy - pielęgnacja

Podstawę codziennej pielęgnacji  każdego typu cery stanowią przede wszystkim wysokiej jakości kremy na dzień, bogate w substancje aktywne, które dostarczają delikatnej i wrażliwej skórze niezbędnych witamin i minerałów, nawilżają, odżywiają, normalizują, regenerują, odmładzają, wspomagają i oczyszczają. Kremy na dzień, w przeciwieństwie do kosmetyków stosowanych na noc, pełnią między innymi funkcje ochronne, matujące, liftingujące oraz napinające, tworząc jednocześnie skuteczną barierę przed różnorodnymi zanieczyszczeniami takimi jak dym, kurz, wiatr, skrajne temperatury czy bakterie. Kremy na dzień, dostępne w postaci emulsji typu „olej w wodzie” (O/W) zwykle posiadają lekką konsystencję, dzięki czemu błyskawicznie wchłaniają się, zapewniając nie tylko komfort skórze, ale również trwałość makijażu.

Jak wybrać krem na dzień?

Regularna pielęgnacja dzienna powinna być dostosowana indywidualnie do rodzaju skóry, jej naturalnych potrzeb, ewentualnych problemów lub wieku.  Kremy na dzień powinny posiadać w swoim składzie przede wszystkim filtry przeciwsłoneczne, które chronią cerę przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA i UVB, uniemożliwiają pojawienie się brzydkich przebarwień oraz znacznie opóźniają powstawanie zmarszczek czy niepożądany (szczególnie przez kobiety) proces starzenia. W składzie kremów do dziennej pielęgnacji nie może również zabraknąć: drogocennej witaminy: E (zwaną witaminą młodości), C (doskonały przeciwutleniacz) i A, a także substancji nawilżających i natłuszczających.

Promieniowanie słoneczne, zanieczyszczenie powietrza czy wielogodzinne przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach sprawia, że skóra traci swoje naturalne właściwości, dlatego tak ważne jest regularne stosowanie.

Pielęgnacji skóry wokół oczu

zadbana skóra wokół oczu

Skóra pod oczami jest cienka i niezwykle wrażliwa, stąd też wymaga systematycznej pielęgnacji oraz stosowania odpowiednich kosmetyków dobrej jakości takich krem pod oczy, który nawilża, rozświetla i zmniejsza wszelkie opuchlizny. Wystarczy bowiem jedna nieprzespana noc, aby pojawiły się nieestetyczne cienie lub opuchlizna w postaci tzw. worków. Inny problem stanowią natomiast zmarszczki oraz…kurze łapki.

Jak działa krem pod oczy?

Krem pod oczy, dostępny zwykle w niewielkich tubkach o pojemności 15 ml, przede wszystkim odżywia i nawilża delikatną skórę, napina, ujędrnia i liftinguje, rozjaśnia cienie wywołane zmęczeniem lub spowodowane niewłaściwą dietą, a także skutecznie zapobiega powstawaniu nowych zmarszczek. Nie tylko pielęgnuje delikatną skórę, ale również sprawia, że spojrzenie nabiera tajemniczego blasku i staje się znacznie bardziej wyraziste i zaskakująco głębokie. Krem pod oczy dobrej jakości powinien być dostosowane przede wszystkim do wieku kobiety oraz indywidualnych potrzeb skóry poszczególnych kobiet.

Niezbędne składniki do pielęgnacji skóry oczu

maskara pielęgnująca rzęsy Niestety zdecydowana większość współczesnych kobiet nadal lekceważy problemy delikatnej skóry pod oczami, stosując krem pod oczy dopiero wtedy, gdy pojawiają się zmarszczki, cienie, kurze łapki czy worki. Tymczasem krem pod oczy, ewentualnie żele i emulsje bogate w wyciąg z bławatka, aloesu, świetlika czy witaminy E i C, powinien pojawić się w kosmetyczce…już dwudziestolatki. W ofercie poszczególnych producentów znajdują się między innymi nawilżające kremy pod oczy, o działaniu przeciwzmarszczkowym, przeznaczone do skóry dojrzałej, do eliminacji nieestetycznych cieni czy odmładzające. Dobry kosmetyk, przeznaczony dla kobiet powyżej trzydziestego roku życia powinien natomiast zawierać w swoim składzie między innymi: kwas hialuronowy o działaniu nawilżającym, koenzym Q poprawiający jędrność skóry, filtry UV czy retinol odpowiedzialny za pobudzenie naskórka do regeneracji.

Regularna pielęgnacja delikatnej skóry pod oczami w połączeniu z odpowiednią ilością snu i właściwą dietą sprawi stanowią gwarancję sukcesu.

Pielęgnacja ust

zadbane usta

Ważnym, wręcz niezbędnym elementem dbania o usta jest regularna (dwa lub trzy razy w tygodniu) pielęgnacja, która obejmuje między peeling warg przy użyciu na przykład zwykłej szczoteczki do zębów. Delikatne, okrężne ruchy złuszczają cienki, zbędny naskórek, dzięki czemu wargo stają się gładkie i pełne.

Należy pamiętać, że usta są delikatne, skłonne do podrażnień i wysuszenia, dlatego szczególnie ważna jest pielęgnacja w okresie jesienno – zimowym. Przede wszystkim należy przestrzegać zasad zdrowego odżywiania oraz pamiętać o przyjmowaniu w ciągu dnia odpowiedniej ilości płynów, a w razie konieczności można sięgnąć po ogólnodostępne na rynku suplementy diety wzbogacone o kwasy omega. Doskonale sprawdzają się domowe sposoby, oprócz wspomnianego peelingu, takie jak chociażby systematyczne smarowanie warg oliwą z oliwek lun miodem, który nie tylko świetnie nawilża naskórek, ale również posiada właściwości lecznicze i…antybakteryjne. W drogeriach i aptekach dostępne są nawilżające i natłuszczające pomadki lub specjalne balsamy zawierające naturalne składniki, zapobiegające wysuszaniu i pękaniu ust oraz regenerujące zniszczony naskórek.

Przyczyny spierzchniętych ust

W okresie jesienno – zimowym, kiedy na dworze króluje minusowa temperatura, należy bezwzględnie unikać oblizywania ust. Proces leczenia spierzchniętych ust jest dosyć długotrwały, stąd też wymaga cierpliwości i wytrwałości. Istnieje szereg różnorodnych przyczyn, powodujących wysuszenie i pękanie ust, do których należą między innymi niedobory niektórych witamin (przede wszystkim z grupy B) i minerałów, odwodnienie organizmu czy reakcje alergiczne. Negatywny wpływ na stan ust, wyposażonych w niewielkie ilości gruczołów łojowych chroniących delikatną i cienką skórę warg przed utratą wilgoci, mają również: warunki atmosferyczne (wiatr, mróz, promieniowanie słoneczne, zbyt niska lub wysoka temperatura powietrza, mała wilgotność powietrza), regularne palenie papierosów, przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach oraz nadmierne oblizywanie ust, przyspieszające proces pierzchnięcia  warg.

Szminka to także pielęgnacja warg

szminka pielęgnująca ustaW każdej kobiecej kosmetyczce czy torebce bezwzględnie powinna znaleźć się szminka, pomadka lub chociażby błyszczyk, które nie tylko nawilżają i zapewniają delikatnym ustom ochronę przed różnorodnymi, niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi, ale również nadają blask i piękny, wyjątkowy kolor. Odpowiednio dopasowane rozjaśniają cerę oraz podkreślają kolor oczu, stanowiąc idealne uzupełnienie makijażu i symbol kobiecości. Szminki i pomadki dodają paniom pewności siebie, seksapilu i elegancji, wzbudzając za zwiększając jednocześnie poczucie własnej wartości i wzbudzając zainteresowanie wśród mężczyzn. Doskonale podkreślają największe atuty kobiecej urody lub idealnie ukrywają wszelkie mankamenty i niedoskonałości. Nieumiejętne stosowanie kosmetyków do pielęgnacji ust oraz brak znajomości podstawowych zasad może zepsuć nawet cały starannie wykonany makijaż i przynieść odwrotny efekt od oczekiwanego. Obecnie bogata kolorystyka pomadek i szminek, dostępnych w każdej drogerii, sprawia, że każda kobieta dopasuje odcień zarówno do swojej karnacji jak i gustu.

Pielęgnacja dłoni

pielęgnacja dłoni, zadbane paznockie

Wygląd dłoni i paznokci stanowi nie tylko wizytówkę kobiet i mężczyzn, ale ma również ogromny wpływ na dobre samopoczucie, pewność siebie czy po prostu dobry humor. Niestety bardzo często delikatna skóra dłoni, uboga w gruczoły łojotokowe oraz tkankę tłuszczową, pod wpływem różnorodnych czynników zewnętrznych bardzo szybko traci elastyczność i staje się sucha, szorstka, spierzchnięta, zaczerwieniona, a nawet popękana.

Regeneracja zniszczonej skóry rąk

zadbane dłonieNa szczęście regeneracja zniszczonej skóry nie oznacza konieczności wizyt w profesjonalnym salonie kosmetycznym czy też wykonywania skomplikowanych i czasochłonnych zabiegów. Wystarczy odrobina systematyczności oraz odpowiednia pielęgnacja w domowym zaciszu, aby każda kobieta, bez względu na wiek, mogła cieszyć się niemalże idealnie gładkimi dłońmi oraz zdrowymi paznokciami. Większość pań ogranicza pielęgnację dłoni do kremu nawilżającego, a tymczasem warto zastosować mocne serum lub specjalną emulsję regenerującą, zawierającą szereg skoncentrowanych składników odżywczych, które odbudują zniszczony naskórek. Regenerację zniszczonej, przesuszonej skóry przyspieszy okład z grubej warstwy tłustego kremu. Dzięki odpowiednim kosmetykom zniszczona i przesuszona skóra szybko stanie się elastyczna, miękka i aksamitnie gładka. 

Peeling – usuwanie zbędnego naskórka 

pielęgnacja dłoniKażda kobieta, która marzy o pięknych dłoniach i paznokciach, koniecznie powinna co najmniej raz w tygodniu zastosować drobnoziarnisty peeling (gotowy lub przygotowany samodzielnie), który usunie zbędną warstwę rogową naskórka, przyspieszy wchłanianie się składników odżywczych, zawartych w kremach nawilżających. Peeling nie tylko szybko przywróci gładkość skóry, ale również bardzo korzystnie wpływa na barwę skóry. 

Pielęgnacja dłoni w kilku krokach

Skóra dłoni każdego dnia narażona jest na działanie szkodliwych czynników, dlatego należy przestrzegać kilku podstawowych wskazówek. Ręce zawsze należy myć w ciepłej, a wszelkie prace domowe z udziałem środków chemicznych (płyn do mycia naczyń, płyn do mycia podłóg, mleczko czyszczące i wiele innych) warto wykonywać w jednorazowych rękawiczkach. W lecie konieczne jest stosowanie kremów ochronnych, wzbogaconych filtrem UV, który tworzy skuteczną barierę dla promieni słonecznych. W zimie natomiast należy pamiętać o ciepłych rękawiczkach. 

Pielęgnacja stóp

jak pielęgnować skórę stóp

Zadbane stopy, wsunięte latem w eleganckie, lekkie i modne sandały lub klapki, nie tylko stanowią ozdobę, ale również nie sprawiają swojej właścicielce większych kłopotów. Niewłaściwa higiena i pielęgnacja stanowi bowiem przyczynę różnorodnych problemów takich jak chociażby: pęknięta skóra, zwłaszcza na piętach, nieprzyjemny zapach, odciski, zgrubienia i wiele innych.

Wrażliwa skóra na stopach

Stopy, narażone na działanie różnorodnych czynników, należą do jednych z najbardziej wrażliwych części ludzkiego organizmu, dlatego wymagają szczególnej troski i uwagi. Podeszwa stóp, pozbawiona gruczołów łojowych, bardzo łatwo i szybko ulega wysuszeniu. Wystarczy przestrzegać kilku ważnych, podstawowych zasad, aby uniknąć w bliskiej przyszłości niepotrzebnych, ale nieprzyjemnych dolegliwości. Niestety zdecydowana większość osób, zarówno kobiet jak i mężczyzn, w zimie zapomina o stopach, wciśniętych w ciężkie, ciasne, niewygodne, a często nieprzepuszczające powietrza buty, przypominając sobie o nich dopiero późną wiosną, kiedy pogoda za oknem zmusza do założenia sandałów czy klapków.

Pielęgnacja stóp – podstawowe zasady

masaż stóp - pielęgnacja

Pielęgnacja stóp, wbrew pozorom, jest niezwykle prosta, nie wymaga stosowania drogich kosmetyków, a pedicure wykonany w domowym zaciszu, zajmie zaledwie kilka minut. Podstawę  stanowi zmiana każdego dnia przepoconych skarpetek bądź rajstop oraz mycie, dzięki czemu na ich powierzchni nie gromadzi się i nie rozmnaża w błyskawicznym tempie flora bakteryjna, odpowiedzialna między innymi za rozwój grzybicy stóp lub grzybicy paznokci. W celu zmiękczenia twardego naskórka należy wymoczyć stopy w ciepłej wodzie wodzie z dodatkiem soli. Regularne złuszczanie przy pomocy tarki oraz nawilżanie odżywczym kremem, zawierającym wyciąg z szałwii, tymianku, mięty czy rumianku sprawi, że skóra stanie się jędrna, elastyczna i gładka. od czasu do czasu warto wykonać masaż, a także peeling przy użyciu specjalnych kosmetyków, dostępnych w każdej drogerii.
Odpowiednio zadbane, wypielęgnowanie stopy, będące wizytówką każdej kobiety, pozwolą pozbyć się kompleksów, pokazać na plaży lub założyć modne sandały.

Zobacz także:

Kosmetyki naturalne dla kobiet i mężczyzn

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *